istock-1217348746_met...
pijl_klein.png (copy2)

Verdieping:     achtergrondinformatie over gedrag

Snel navigeren

De rol van ouders 

Sociaalwetenschappelijk onderzoek laat zien dat ouders een grote invloed hebben op de voorkeuren en gedragingen van hun kinderen (1). Dat geldt ook voor bewegen: ouders vormen een belangrijke factor in het ontwikkelen van beweegvaardigheden van kinderen. Als ouders bij beweegactiviteiten betrokken zijn en hier thuis ook aandacht aan besteden, zijn kinderen gemotiveerder en bewegen ze binnen andere settings makkelijker (2). De thuisomgeving blijkt vooral in de eerste jaren een belangrijke factor voor bijvoorbeeld de motorische ontwikkeling van kinderen (3). 

gradient_balk2.png

Onderzoekers geven aan dat zowel (bewuste) instructie als (onbewust) voorbeeldgedrag van invloed is op de voorkeuren en gedragingen van kinderen. Bij instructie gaat het om het structureren van gedrag door het aanbieden van regels en structuren omtrent bewegen. Bij voorbeeldgedrag gaat het om onbewust leren, waarbij jonge kinderen als vanzelfsprekend het (beweeg)gedrag van belangrijke rolmodellen, zoals ouders, overnemen (1).

istock-970440660-verk...

Studies (4) die de invloed van de thuisomgeving hebben onderzocht laten zien dat het aanbieden van spelmateriaal dat bijvoorbeeld gericht is op de motoriek van baby’s, daadwerkelijk zorgt voor een sterke verbetering van de motorische vaardigheden (3). Maar ouders hebben meer invloed: zij kunnen bijvoorbeeld afspraken met hun kinderen maken over bewegen. Door afspraken te maken wordt de nadruk gelegd op het belang van bewegen, ouders staan daar bewust bij stil. Ouders kunnen daarnaast een belangrijke voorbeeldrol vervullen. Denk aan samen met hun kind spelen, zelf sporten of lopend of fietsend naar de kinderopvang gaan. Dit speelt zich meer op het onbewuste vlak af: doordat een ouder zelf actief is, geeft hij/zij impliciet aan het kind mee dat dat normaal en gewenst gedrag is. 

Vanwege de belangrijke rol van ouders is het goed om hen bewust te maken van het nut en de noodzaak van bewegen voor de ontwikkeling van hun kinderen en welke rol ze daarbij zelf spelen. In het deelakkoord ‘Van jongs af aan vaardig in bewegen’ wordt het creëren van bewustzijn bij ouders over het belang van meer en beter leren bewegen dan ook expliciet als doelstelling benoemd.

Als professional die met ouders van kinderen van 0-4 jaar in contact is, kun je een belangrijke rol spelen. Denk bij het doel dat je kunt hebben aan:

Gedrag van ouders veranderen

  • Informatievoorziening: ouders informeren over bewegen. Bijvoorbeeld door middel van een ouderavond over (wat jullie doen op het gebied van) bewegen. 
  • Opvoedondersteuning: adviezen en praktische handvatten voor ouders rondom de opvoeding. Denk aan het stimuleren van bewegen in de thuissituatie.
  • Ouderparticipatie: activiteiten samen met ouders oppakken. Ouders helpen bijvoorbeeld bij een sportdag. 

‘Ouders hebben informatie gekregen over beweegvormen en de motorische ontwikkeling.’

aanhalingstekens.png

‘De meeste gezinnen hebben elk weekend geoefend met de huiswerkkaart, waarbij het kind de kaart mocht uitkiezen. Er is zelfs een gezin dagelijks bezig de motoriek te stimuleren door kleine veranderingen in het dagelijkse patroon. Zo stimuleren ze het traplopen in plaats van via de trap omhoog te gaan.’

aanhalingstekens.png (copy)

Binnen de Kleine Beweegsubsidie bleek ouderparticipatie als doelstelling minder gesteld te zijn.

Om ouders te betrekken in het beweeggedrag van kinderen is het belangrijk dat je ouders:

  • bereikt: om contact te maken is het belangrijk om inzicht te hebben in welke ouders je waar en hoe kunt vinden
  • bewust maakt van de noodzaak en relevantie van bewegen en hun belangrijke rol daarbij
  • ondersteunt: de stap van intentie naar daadwerkelijk gedrag. Dat betekent dat ouders hun eigen gedrag dusdanig aanpassen dat ze daarmee het beweeggedrag van hun kinderen stimuleren. Ze gaan daadwerkelijk tot actie over.

Meer informatie en praktische instrumenten?

Ouders Erbij! biedt professionals kennis en vaardigheden over het betrekken van ouders bij projecten en tips over de communicatie met ouders.

Bronnenlijst

(1) André, S., G. Kraaykamp en R. Meuleman (2018). Een (on)gezonde leefstijl: Opleiding als scheidslijn. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)

(2) Komen, A., & Lucassen, J.M.H. (2019). Van jongs af aan vaardig in bewegen: een verkenning van de aandacht voor beweegvaardigheden in de kinderopvang. Utrecht: Mulier Instituut. 

(3) Peters, F. (2018). Hebben ouders invloed op de motorische ontwikkeling van hun kind? De samenhang tussen parental beliefs en de motorische ontwikkeling. Utrecht: Utrecht University.

(4) Kenniscentrum Sport & Bewegen (2020). Whitepaper: Van jongs af aan vaardig in bewegen. Ede: Kenniscentrum Sport & Bewegen 

(5) Prochaska, J. O., & DiClemente, C. C. (1982). Transtheoretical therapy: toward a more integrative model of change.

gradient_balk.png (copy)

Hoe stimuleer je ouders hun gedrag te veranderen?

Het stimuleren van bewegen bij jonge kinderen vindt plaats in de verschillende omgevingen waar kinderen zich bevinden. Het is daarom van belang dat professionals het belang van veel en gevarieerd bewegen inzien in die verschillende settings. En vooral: dat ze kinderen stimuleren veel en gevarieerd te bewegen. Binnen de Kleine Beweegsubsidie waren de settings voornamelijk de kinderopvang, de buurt, kinderfysiotherapie en de sportvereniging.

De verantwoordelijkheid van het stimuleren van bewegen bij jonge kinderen ligt vanzelfsprekend niet alleen bij de personen in deze settings. Per plek of setting verschilt de sociale omgeving en dus de personen die invloed hebben op het bewegen van het jonge kind. Uiteraard spelen ook de ouders in de thuissetting een belangrijke rol. Het stimuleren van bewegen bij jonge kinderen is een gedeelde verantwoordelijkheid. Maar wat is precies de rol van ouders? En hoe spoor je ouders aan om bewegen bij hun kinderen te stimuleren?

shutterstock_13962582...
gradient_balk2.png (copy)

Uitgangspunt van de Kleine Beweegsubsidie is het transtheoretisch model (5), waarbij de volgende drie elementen van belang zijn:

  • Bewustwording van ouders van het belang van bewegen voor de ontwikkeling van jonge kinderen 
  • Motiveren van ouders om met beweegstimulering voor jonge kinderen aan de slag te gaan. 
  • Actie van ouders: ouders in staat stellen om bewegen bij kinderen te stimuleren

Bewustwording, motivatie en actie

Inspiratie uit de praktijk

Bewustwording, motivatie en actie zijn belangrijke, met elkaar samenhangende, elementen van gedragsverandering. Wanneer ouders zich niet bewust zijn van hun eigen gedrag en/of niet openstaan voor verandering ten aanzien van beweegstimulering van kinderen, zetten ze hier niet vanzelfsprekend op in. Begrijpen en inzien wat het belang van bewegen is voor de ontwikkeling van jonge kinderen is daarom essentieel. Wanneer ouders (theoretisch) in eigen woorden kunnen omschrijven wat ze willen bereiken met het stimuleren van bewegen of waarom het van belang is om hun gedrag te veranderen, zijn ze zich bewust geworden en gemotiveerd. Vervolgens geldt dat ze ook daadwerkelijk in staat zouden moeten zijn om gedrag te veranderen. Door kennis en handvatten te geven van de wijze waarop ze (eenvoudig en op een leuke manier) bewegen kunnen stimuleren en door daar eventueel bij te ondersteunen, kunnen ze daadwerkelijk in actie komen en bewegen stimuleren.

Gedragsverandering van ouders is complex en meestal niet eenvoudig om in een korte tijd te realiseren. Omdat bewustwording, motivatie en actie echter essentiële elementen zijn om gedrag op de lange termijn te veranderen, hebben de projecten binnen de Kleine Beweegsubsidie aandacht gegeven aan het stimuleren ervan.

“Na de workshops gaven ouders aan dat ze bewuster om zijn gegaan met beweegmomenten door de dag heen.”

“Door te starten met een gesprek over het startniveau van het kind en de hulpvragen op motorisch gebied, stonden ouders stil bij het motorisch ontwikkelingsniveau van het kind en werd er nagedacht wat vervolgstappen zouden kunnen zijn in de motorische ontwikkeling en wat ouders hier thuis al aan stimuleren/oefenen.”

Actie

“Er zijn nieuwe aanmeldingen voor de regulier ouder- en kind gym voortgekomen uit de georganiseerde activiteiten. Deze ouders zijn enthousiast geworden door het deelnemen aan één van de nijntje pleintjes."

"Een moeder: we gaan nu ook meer naar buiten, en ik laat haar meer vrij, ze begint zelfs al in bomen te klimmen."

Motivatie

“Ouders bellen en mailen sinds het project regelmatig met vragen over bewegen en het creëren van een speel/beweegruimte voor thuis.’’

‘’Sommige ouders stonden na het safaripark open voor advies. Ze stelden vragen over wat ze konden doen om sommige vaardigheden thuis extra te oefenen. Er waren ook een paar ouders die het informatiebriefje aanpakten en verder geen advies wilden.”

Een aantal citaten die een kijkje in de praktijk geven:

Bewustwording

istock-1217348746_met...

Verdieping:     achtergrondinformatie over gedrag

Snel navigeren

Bewustwording, motivatie en actie

pijl_klein.png (copy2)

De rol van ouders 

pijl_klein.png (copy1)

Hoe stimuleer je ouders hun gedrag te veranderen?

pijl_klein.png

Gebruikte bronnen

pijl_klein.png (copy3)

De rol van ouders 

Sociaalwetenschappelijk onderzoek laat zien dat ouders een grote invloed hebben op de voorkeuren en gedragingen van hun kinderen (1). Dat geldt ook voor bewegen: ouders vormen een belangrijke factor in het ontwikkelen van beweegvaardigheden van kinderen. Als ouders bij beweegactiviteiten betrokken zijn en hier thuis ook aandacht aan besteden, zijn kinderen gemotiveerder en bewegen ze binnen andere settings makkelijker (2). De thuisomgeving blijkt vooral in de eerste jaren een belangrijke factor voor bijvoorbeeld de motorische ontwikkeling van kinderen (3). 

gradient_balk2.png

Onderzoekers geven aan dat zowel (bewuste) instructie als (onbewust) voorbeeldgedrag van invloed is op de voorkeuren en gedragingen van kinderen. Bij instructie gaat het om het structureren van gedrag door het aanbieden van regels en structuren omtrent bewegen. Bij voorbeeldgedrag gaat het om onbewust leren, waarbij jonge kinderen als vanzelfsprekend het (beweeg)gedrag van belangrijke rolmodellen, zoals ouders, overnemen (1).

istock-970440660-verk...

Studies (4) die de invloed van de thuisomgeving hebben onderzocht laten zien dat het aanbieden van spelmateriaal dat bijvoorbeeld gericht is op de motoriek van baby’s, daadwerkelijk zorgt voor een sterke verbetering van de motorische vaardigheden (3). Maar ouders hebben meer invloed: zij kunnen bijvoorbeeld afspraken met hun kinderen maken over bewegen. Door afspraken te maken wordt de nadruk gelegd op het belang van bewegen, ouders staan daar bewust bij stil. Ouders kunnen daarnaast een belangrijke voorbeeldrol vervullen. Denk aan samen met hun kind spelen, zelf sporten of lopend of fietsend naar de kinderopvang gaan. Dit speelt zich meer op het onbewuste vlak af: doordat een ouder zelf actief is, geeft hij/zij impliciet aan het kind mee dat dat normaal en gewenst gedrag is. 

Gedrag van ouders veranderen

Vanwege de belangrijke rol van ouders is het goed om hen bewust te maken van het nut en de noodzaak van bewegen voor de ontwikkeling van hun kinderen en welke rol ze daarbij zelf spelen. In het deelakkoord ‘Van jongs af aan vaardig in bewegen’ wordt het creëren van bewustzijn bij ouders over het belang van meer en beter leren bewegen dan ook expliciet als doelstelling benoemd.

Als professional die met ouders van kinderen van 0-4 jaar in contact is, kun je een belangrijke rol spelen. Denk bij het doel dat je kunt hebben aan:

  • Informatievoorziening: ouders informeren over bewegen. Bijvoorbeeld door middel van een ouderavond over (wat jullie doen op het gebied van) bewegen. 
  • Opvoedondersteuning: adviezen en praktische handvatten voor ouders rondom de opvoeding. Denk aan het stimuleren van bewegen in de thuissituatie.
  • Ouderparticipatie: activiteiten samen met ouders oppakken. Ouders helpen bijvoorbeeld bij een sportdag. 

‘Ouders hebben informatie gekregen over beweegvormen en de motorische ontwikkeling.’

aanhalingstekens.png

‘De meeste gezinnen hebben elk weekend geoefend met de huiswerkkaart, waarbij het kind de kaart mocht uitkiezen. Er is zelfs een gezin dagelijks bezig de motoriek te stimuleren door kleine veranderingen in het dagelijkse patroon. Zo stimuleren ze het traplopen in plaats van via de trap omhoog te gaan.’

aanhalingstekens.png (copy)

Meer informatie en praktische instrumenten?

Ouders Erbij! biedt professionals kennis en vaardigheden over het betrekken van ouders bij projecten en tips over de communicatie met ouders.

Binnen de Kleine Beweegsubsidie bleek ouderparticipatie als doelstelling minder gesteld te zijn.

Om ouders te betrekken in het beweeggedrag van kinderen is het belangrijk dat je ouders:

  • bereikt: om contact te maken is het belangrijk om inzicht te hebben in welke ouders je waar en hoe kunt vinden
  • bewust maakt van de noodzaak en relevantie van bewegen en hun belangrijke rol daarbij
  • ondersteunt: de stap van intentie naar daadwerkelijk gedrag. Dat betekent dat ouders hun eigen gedrag dusdanig aanpassen dat ze daarmee het beweeggedrag van hun kinderen stimuleren. Ze gaan daadwerkelijk tot actie over.

Bronnenlijst

(1) André, S., G. Kraaykamp en R. Meuleman (2018). Een (on)gezonde leefstijl: Opleiding als scheidslijn. Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP)

(2) Komen, A., & Lucassen, J.M.H. (2019). Van jongs af aan vaardig in bewegen: een verkenning van de aandacht voor beweegvaardigheden in de kinderopvang. Utrecht: Mulier Instituut. 

(3) Peters, F. (2018). Hebben ouders invloed op de motorische ontwikkeling van hun kind? De samenhang tussen parental beliefs en de motorische ontwikkeling. Utrecht: Utrecht University.

(4) Kenniscentrum Sport & Bewegen (2020). Whitepaper: Van jongs af aan vaardig in bewegen. Ede: Kenniscentrum Sport & Bewegen 

(5) Prochaska, J. O., & DiClemente, C. C. (1982). Transtheoretical therapy: toward a more integrative model of change.

Hoe stimuleer je ouders hun gedrag te veranderen?

Het stimuleren van bewegen bij jonge kinderen vindt plaats in de verschillende omgevingen waar kinderen zich bevinden. Het is daarom van belang dat professionals het belang van veel en gevarieerd bewegen inzien in die verschillende settings. En vooral: dat ze kinderen stimuleren veel en gevarieerd te bewegen. Binnen de Kleine Beweegsubsidie waren de settings voornamelijk de kinderopvang, de buurt, kinderfysiotherapie en de sportvereniging.

De verantwoordelijkheid van het stimuleren van bewegen bij jonge kinderen ligt vanzelfsprekend niet alleen bij de personen in deze settings. Per plek of setting verschilt de sociale omgeving en dus de personen die invloed hebben op het bewegen van het jonge kind. Uiteraard spelen ook de ouders in de thuissetting een belangrijke rol. Het stimuleren van bewegen bij jonge kinderen is een gedeelde verantwoordelijkheid. Maar wat is precies de rol van ouders? En hoe spoor je ouders aan om bewegen bij hun kinderen te stimuleren?

shutterstock_13962582...
gradient_balk2.png (copy)

Uitgangspunt van de Kleine Beweegsubsidie is het transtheoretisch model (5), waarbij de volgende drie elementen van belang zijn:

  • Bewustwording van ouders van het belang van bewegen voor de ontwikkeling van jonge kinderen 
  • Motiveren van ouders om met beweegstimulering voor jonge kinderen aan de slag te gaan. 
  • Actie van ouders: ouders in staat stellen om bewegen bij kinderen te stimuleren

Bewustwording, motivatie en actie

Bewustwording, motivatie en actie zijn belangrijke, met elkaar samenhangende, elementen van gedragsverandering. Wanneer ouders zich niet bewust zijn van hun eigen gedrag en/of niet openstaan voor verandering ten aanzien van beweegstimulering van kinderen, zetten ze hier niet vanzelfsprekend op in. Begrijpen en inzien wat het belang van bewegen is voor de ontwikkeling van jonge kinderen is daarom essentieel. Wanneer ouders (theoretisch) in eigen woorden kunnen omschrijven wat ze willen bereiken met het stimuleren van bewegen of waarom het van belang is om hun gedrag te veranderen, zijn ze zich bewust geworden en gemotiveerd. Vervolgens geldt dat ze ook daadwerkelijk in staat zouden moeten zijn om gedrag te veranderen. Door kennis en handvatten te geven van de wijze waarop ze (eenvoudig en op een leuke manier) bewegen kunnen stimuleren en door daar eventueel bij te ondersteunen, kunnen ze daadwerkelijk in actie komen en bewegen stimuleren.

Inspiratie uit de praktijk

Gedragsverandering van ouders is complex en meestal niet eenvoudig om in een korte tijd te realiseren. Omdat bewustwording, motivatie en actie echter essentiële elementen zijn om gedrag op de lange termijn te veranderen, hebben de projecten binnen de Kleine Beweegsubsidie aandacht gegeven aan het stimuleren ervan.

Een aantal citaten die een kijkje in de praktijk geven:

Motivatie

“Ouders bellen en mailen sinds het project regelmatig met vragen over bewegen en het creëren van een speel/beweegruimte voor thuis.’’

‘’Sommige ouders stonden na het safaripark open voor advies. Ze stelden vragen over wat ze konden doen om sommige vaardigheden thuis extra te oefenen. Er waren ook een paar ouders die het informatiebriefje aanpakten en verder geen advies wilden.”

Actie

“Er zijn nieuwe aanmeldingen voor de regulier ouder- en kind gym voortgekomen uit de georganiseerde activiteiten. Deze ouders zijn enthousiast geworden door het deelnemen aan één van de nijntje pleintjes."

"Een moeder: we gaan nu ook meer naar buiten, en ik laat haar meer vrij, ze begint zelfs al in bomen te klimmen."

“Na de workshops gaven ouders aan dat ze bewuster om zijn gegaan met beweegmomenten door de dag heen.”

“Door te starten met een gesprek over het startniveau van het kind en de hulpvragen op motorisch gebied, stonden ouders stil bij het motorisch ontwikkelingsniveau van het kind en werd er nagedacht wat vervolgstappen zouden kunnen zijn in de motorische ontwikkeling en wat ouders hier thuis al aan stimuleren/oefenen.”

Bewustwording