Wat is de directe aanleiding om met het thema positieve sportcultuur aan de slag te gaan in de gemeente? Wat vormt het vertrekpunt en op welke ontwikkelingen en behoeften  sluiten we aan? Pas als je weet wat er speelt in jouw gemeente kun je afgewogen keuzes maken. Kortom, het begint met een zorgvuldige analyse van de startsituatie. De volgende hulpvragen helpen daarbij:

• Op welke maatschappelijke ontwikkelingen wil je aansluiten?
• Op welke lokale problemen moet beleid een antwoord geven?
• Waar staan betrokken partijen voor open op het gebied van positieve sportcultuur?
• Wat zijn belangrijke trends en thema’s binnen de eigen en andere organisaties?
• Waar liggen politiek de prioriteiten?
• Wat gebeurt er al op het gebied van positieve sportcultuur? Wat doen we nu en is er aandacht vanuit lopend beleid?
Aanleiding en analyse
Positieve Sportcultuur in de praktijk: Den Haag
Praktijkvoorbeelden

Via een behoefteanalyse stel je de behoeften en wensen van de betrokken spelers en partijen vast, zoals verenigingsbestuurders, trainers, coaches en bewoners. Misschien is de bestuurder vooral bezig met een veilige accommodatie, terwijl ouders zich vooral druk maken om de aanpak van ongewenst gedrag. Met een behoefteanalyse breng je de verschillen bij elkaar en zorg je ervoor dat de uiteindelijke doelen en resultaten van het beleid aansluiten bij de lokale behoeften.

Voor het betrekken van burgers en doelgroepen kun je bij Loketgezondleven.nl terecht, waar je onder andere het instrument J-score vindt.

Positieve Sportcultuur is als deelakkoord binnen het Nationaal Sportakkoord een belangrijk speerpunt van het landelijk sportbeleid. Is de inzet op pedagogische kwaliteit van trainers belangrijk of moet er vooral gewerkt worden aan het bewaken van de ondergrens? Verschillende tools helpen om inzicht te krijgen in de belangrijkste ontwikkelingen.

Op welke maatschappelijke ontwikkelingen sluit jouw gemeente aan?
  • Werken met data. Gericht op de lokale sportakkoorden, maar ook zeer bruikbaar als het gaat om positieve sportcultuur.
  • Toekomstverkenningen. O.a. over een sportsector waarin iedereen mee kan doen en waar sprake is van een veilige omgeving.
  • Monitoring Nationaal Sportakkoord: de voortgang op het thema ‘Positieve sportcultuur’ wordt gemonitord aan de hand van enkele indicatoren.
  • Kernindicatoren, zoals Veilig voelen (in hoeverre voelen Nederlanders zich veilig tijdens en rondom sportwedstrijden?) en Wangedrag.
Sportenbewegenincijfers.nl heeft een aantal bruikbare onderdelen:

Hoe is de situatie in jouw specifieke gemeente? In de ene gemeente is de sociale veiligheid rondom accommodaties wellicht een belangrijk aandachtspunt, terwijl een andere gemeente kampt met veel niet-vitale clubs zonder sterke bestuurders. Een situatieanalyse kan je helpen om de lokale problemen in kaart te brengen. Deze gemeente- of wijkanalyse bevat een beschrijving van het werkgebied en de kenmerken ervan: wat voor bewoners wonen hier? Het helpt om data te verzamelen die antwoord geven op vragen als: Wat zijn de demografische ontwikkelingen? Hoeveel inwoners voldoen aan de beweegrichtlijnen? Hoe zijn veiligheidsgevoelens?

De beleidsanalysetool van Kenniscentrum Sport & Bewegen biedt een handig vertrekpunt, omdat het instrument inzicht geeft in het huidige lokale sport- en beweegbeleid: wat is de stand van zaken? Naar welke beleidsthema’s gaat de meeste inzet? Naar welke thema’s mogelijk nog te weinig? Worden de beleidsdoelen bereikt? Vanuit deze inzichten kun je bepalen hoe de inzet op een positieve sportcultuur binnen jullie beleid past en waar dan de focus op dient te liggen.

Op Volksgezondheidenzorg.info vind je cijfers over de staat van de volksgezondheid, zoals trends op het gebied van obesitas of roken, ook op gemeentelijk niveau. Het onderdeel Sport op de kaart laat onder andere zien hoeveel er bewogen wordt en of er sprake is van een beweegvriendelijke omgeving. Op Gezondheid per buurt, wijk en gemeente van het RIVM zijn vergelijkbare data te vinden. 

De GGD verzamelt eens in de vier jaar sport en beweegdata als onderdeel van de gezondheidsmonitor. Hier vind je zowel regionale als lokale cijfers voor volwassenen en jeugd over onder andere psychische gezondheid, seksuele gezondheid, leefstijl en sociale veiligheid.

Om inzicht te krijgen in de mate van vitaliteit van lokale sportverenigingen hanteert het Mulier Instituut een verenigingsmonitor. Gemeentelijke monitoren worden vaak uitgebreid met vragen die passen bij de lokale context. Verschillende gemeenten, zoals Arnhem, Tilburg en Schiedam monitoren de ontwikkeling van sportverenigingen door om de paar jaar de monitor uit te zetten. Sommige gemeenten gebruiken een zelf ontwikkelde vragenlijst om de situatie in kaart te brengen.

Via de Atlas Leefomgeving bekijk je hoe het in jouw gemeente gesteld is op het gebied van milieu, veiligheid en gezondheid. Is er veel groen? Zijn er gezonde fietsroutes? Hoe is de luchtkwaliteit?

De Leefbaarometer monitort de leefbaarheid in alle wijken van Nederland.

De Wijkscan ‘Gezondheid, sport en zorg’ biedt inzicht in de gezondheidssituatie per wijk.

Op welke lokale problemen moet het beleid een antwoord geven?
Waar staan betrokken partijen voor open op het gebied van positieve sportcultuur?
Probeer met je behoefteanalyse antwoorden te geven op onder andere de volgende vragen:

Wat zijn belangrijke trends en thema’s binnen de eigen en andere organisaties? Waar liggen politiek de prioriteiten? Wat zijn de speerpunten in het sportbeleid van de gemeente? Wat raakt hierin aan het thema positieve sportcultuur? En liggen er aanknopingspunten in aanpalende domeinen, zoals het sociaal domein, jeugd of onderwijs? Wat wil de wethouder met sport in zijn of haar portefeuille? Ook helpt het om het beleid van andere betrokken organisaties te kennen. Waar zetten clubs, het sportbedrijf, maar ook bijvoorbeeld vrijwilligers- of welzijnsorganisaties nu al veel op in? Kortom, waar liggen kansen om bij aan te haken? Wat gebeurt er al op het gebied van positieve sportcultuur? Wat doen we nu? Is er aandacht vanuit lopend beleid?


Voordat je overweegt aan de slag te gaan is het nuttig om te reflecteren op het huidige beleid. Doe dit vooral ook met collega’s uit andere sectoren, zoals sociaal domein, onderwijs en ruimtelijke ordening. Naar welke thema’s die raken aan positieve sportcultuur gaat nu de meeste inzet? Naar welke thema’s mogelijk nog te weinig? Worden beleidsdoelen bereikt?

De eerder genoemde beleidsanalysetool van Kenniscentrum Sport & Bewegen geeft inzicht in het huidige beleid. Het instrument laat zien naar welke beleidsthema’s de meeste inzet gaat en of beleidsdoelen worden bereikt.

Het Mulier Instituut ontwikkelde een stappenplan voor het monitoren en evalueren van de inzet van de buurtsportcoaches. Een ander instrument voor het monitoren en bijsturen van de inzet van buurtsportcoaches is het buurtsportcoach-kompas.


Behalve sportgerelateerde informatie kun je ook kijken naar onderwerpen waar een Positieve Sportcultuur aan raakt, zoals:
Hulpvragen en tips