Terug naar de inhoudsopgave?

Er zijn diverse sportorganisaties die actief zijn in esports waarin verschillende rollen aan worden genomen. Zo neemt de Eredivsie CV de rol van organisator van de eDivisie op zich. De esporters komen vervolgens voor een traditionele voetbalclub uit in de eDivisie, waarmee de club de rol van een esportsteam op zich neemt. In bijna alle gevallen heeft de esport, waarin een traditionele sportorganisatie zich verdiept, sterke raakvlakken met de al faciliterende sport,  zoals KNVB (FIFA), KNAF (Formule 1) en KNWU ( eRacing w.o. Zwift). Alleen PSV Esports was actief in League of Legends, maar eind 2021 kondigde PSV Esports aan vanwege financiële redenen het team op te heffen.

Traditionele sportorganisaties

Nederlandse overheden hebben over het algemeen een afwachtende houding richting esports. Al worden er steeds vaker amateurcompetities georganiseerd vanwege het sociale aspect van gaming of in combinatie met fysiek bewegen. Het ministerie van VWS investeert via het kenniscentrum Sport & Bewegen en SportInnovator in esports. De gemeente Rotterdam en Provincie Gelderland investeren ook in esports. 

Overheden

Kennisinstellingen voorzien de diverse stakeholders van kennis over esports. Dit kan gaan over onder andere prestatiebevordering, marketing en fan engagement. In Nederland zijn er een aantal kennisinstellingen die zich sinds kort richten op esports zoals Universiteit Twente, Radboud Universiteit, Breda University of Applied Sciences en Kenniscentrum Sport & Bewegen. 

Kennisinstellingen

Branchevereniging Esports Nederland

Op 23 februari 2022 is voor het eerst in Nederland een brancheorganisatie voor esports opgericht, Branchevereniging Esports Nederland. De branchevereniging is ontstaan door diverse online bijeenkomsten met tientallen esports- en gamingorganisaties. Het initiatief wordt ondersteund door sportkoepel NOC*NSF net als 130 andere organisaties. De branchevereniging wil fungeren als aanspreekpunt voor esports in Nederland richting NOC*NSF, lokale, regionale en nationale overheidspartijen, koepelorganisaties, het bedrijfsleven en andere belanghebbenden. De ambitie is om Nederland een van de best presterende landen in esports te laten worden.


Nederlandse E-Sportbond

De Nederlandse E-Sportbond (ESB) wordt vertegenwoordigd door voorzitter Robbin Boer. De bond geeft aan dat zij esports clubs en verenigingen ondersteunen met een competitieopzet. Daarnaast helpen zij met cursussen, referees en sociale projecten. De website is echter al jaren ‘under construction’. 


Nederlandse Bond voor Studenten E-Sports

Ook is in juni 2019 de Nederlandse Bond voor Studenten E-Sports (NBSE) opgericht. Dit is het overkoepelende orgaan voor studenten esporters in Nederland. Begin 2022 zijn er negen studenten esportsverenigingen lid van de bond.

 

Esports belangenorganisaties

Een onderdeel van het ecosysteem dat niet benoemd is in het overzicht van Scholz (2020) zijn de belangenorganisaties. In diverse Europese landen bestaan er al centrale esports (belangen)organisaties (Esports-Bund Deutschland EV, The British Esport Association, Asociacion Club Esports in Spanje, Italian Esports Federation, France Esports Association). Nederland kent ook enkele initiatieven om esports te organiseren:

3.3 Overige stakeholders

Daarnaast zijn er nog diverse andere stakeholders die niet in het model van Scholz (2020) staan, maar wel een rol hebben in het Nederlandse esports landschap, zoals belangenorganisaties, kennisinstellingen, traditionele sportorganisaties en overheden. Meer informatie over initiatieven van overheden, onderwijs en uit de traditionele sport worden toegelicht in hoofdstuk 13.

Er zijn verschillende hardware leveranciers  die van betekenis zijn voor het esports-ecosysteem, denk aan Gaming PC’s, monitoren en stoelen. Onder andere Philips (PSV Esports & Go!Gaming), Playseat (Go!Gaming), LG (mCon Esports) en Logitech G (Esportshub Gelderland & mCon esports) leveren materiaal aan Nederlandse esports- en gamingorganisaties.

Leveranciers hardware (suppliers)

59% (641 miljoen dollar) van de wereldwijde omzet van esports komt voort uit sponsors. Sponsoring is daarmee de financiële basis van esports. Newzoo (2021) verwacht, met de diversifiëring van esportsorganisaties, dat dit percentage licht gaat afnemen. Een aantal voorbeelden van bedrijven die investeren in het Nederlandse esports ecosysteem zijn: KPN is de hoofdsponsor van de eDivisie, LG en Logitech zijn sponsoren van mCon esports, Lenovo is de sponsor van Echo Zulu, Red Bull en Samsung sponsoren van Team Gullit en Rabobank is partner van H20 Esports Campus. Opvallend is dat er verschillende beroemdheden zijn die investeren in esports, zoals oud-basketballers Shaquille O’Neal,  rapper Drake en acteur Will Smith. Ook oud-profvoetballer Gregory van der Wiel investeert in esports-organisatie FaZe Clan. Andere investeerders zijn bijvoorbeeld Frits Dix, die investeert in het H20 Esports Stadion. 

Sponsoren, investeerders en aandeelhouders

Steamingdiensten, locaties en dienstverleners (providers)

Dit wordt in Nederland gedaan door bijvoorbeeld Brancheteam gaming van Van Iersel Luchtman Advocaten en BDO accountants & adviseurs, die in april 2022 een webinar organiseerde over fiscale en juridische aandachtspunten voor sporters & esporters. Verder zijn er diverse locaties voor esports(toernooien), zoals H20 Esports Campus (Purmerend), Esports Game Arena (Alpen aan de Rhijn), Esports Space (Rotterdam) en Gammax (Den Haag).

Streamingdiensten creëren de infrastructuur voor esports om het publiek naar wedstrijden te laten kijken. Het vergroten van publiek is essentieel voor de ontwikkeling van esports (Scholz, 2019). In West-Europa zijn Twitch en Youtube de grootste streamingplatforms (Newzoo, 2021). Daarnaast zijn er ook nog andere vormen van dienstverlening, zoals juridische ondersteuning bij esportsvraagstukken. Denk aan contracten, licenties en de oprichting van een Branchevereniging. 

Afbeelding 3. Twitch (Streamingdienst)

Media

Net als bij de traditionele sport zijn er binnen esports mediaorganisaties ontstaan die informatie verspreiden over esports. Het bekendste Nederlandse nieuwsplatform is Esports Club. Dit platform brengt alle esports-initiatieven samen op de website. Diverse artikelen van Esports Club staan ook gepubliceerd op de website van het Algemeen Dagblad. Ook op andere nieuwsplatforms, zoals nu.nl en RTL Nieuws verschijnen steeds vaker nieuwsartikelen over esports. 

3.2 Secundaire stakeholders

Naast primaire stakeholders zijn er andere organisaties die een bijdrage leveren aan het esports ecosysteem, zoals media, streamingdiensten, locaties, dienstverleners, sponsoren, investeerders, aandeelhouders en leveranciers van de hardware.

Professionele spelers

Esporters worden ingehuurd of staan vaak onder contract bij esportsteams. Zij worden betaald om mee te doen in competities en toernooien op het hoogste niveau. Binnen esports is het ook mogelijk dat professionele spelers spelen tegen sterke amateurspelers, afhankelijk van het competitie- of toernooi format dat de organisator kiest. Zoals beschreven komen diverse Nederlanders uit voor Team Liquid waar Jord “Ibiza” van Geldere (PUBG) en Dmitri “Mitr0” de Vries (Fortnite) succesvol zijn. Een aantal andere Nederlandse esporters die veel prijzengeld bij elkaar hebben gewonnen zijn o.a.  Dave “Rojo” Jong (Fortnite), Chris “chrisj” de Jong (CS:GO), Thijs “Thijs” Molendijk (Hearthstone), Manuel “Grubby” Schenkhuizen (WarCraft III) en Jos “ViolentPanda” van Meurs (Rocket League). Al het prijzengeld dat Nederlandse esporters bij elkaar winnen wordt in een overzicht door esportsearnings bijgehouden. 

Een belangrijke stakeholder voor de spelers zijn managementbureau’s. In Nederland richt Sports Entertainment Group (SEG) zich als bureau internationaal op spelers en coaches. Ook het Nederlandse Bundled en ECV esports managen diverse Nederlandse esporters die actief zijn in de games FIFA en Fortnite. Een andere belangrijke stakeholder voor de spelers en binnen de esportsteams zijn de coaches. Nederland kent een aantal coaches die internationaal actief zijn zoals Joey “Youngsbuck” Steltenpool (League of Legends - Exel), Ramses “Ramses” Jelsma (Super Smash Bros) en Sam “Natdoekje” Wilks (Overwatch - Osh-tekk Warriors). Ook is in Nederland Donny Stumpel (Next Level Esports) actief als coachesbegeleider. 

Echo Zulu

Een grote Nederlandse esportsvereniging is Echo Zulu (EZ). EZ bestaat sinds 2016 en richt zich op League of Legends. Zij zijn ook actief in de Elite Series van Meta. In het verleden hebben zijn een aantal keer de Benelux competities gewonnen. In 2019 kwam ZappSport langs bij Echo Zulu waarin twee fanatieke gamers een inkijkje kregen. 


Team Gullit

In 2018 werd Team Gullit opgericht. Team Gullit is onafhankelijke FIFA-academie met voornamelijk Nederlandse esporters en twee Nederlandse coaches. Ruud Gullit is een icon(ische) speler in het spel, en oprichter van de FIFA-organisatie. Anders dan mCon esports richten zij zich alleen op FIFA. Diverse spelers van Team Gullit spelen voor eredivisieclubs in de eDivisie. Team Gullit bereikte ook het grote publiek met de talentenjacht The Next E-Talent: Team Gullit (Videoland)

 

Team Liquid

Eén van de internationale top-esportsorganisaties is Team Liquid. Team Liquid heeft een trainingslocatie in Utrecht en heeft Nederlandse roots.  Het werd al opgericht in 2000 door de Nederlander Victor Goossens. Inmiddels heeft Team Liquid ruim 60 esporters onder contract en zijn zij actief in 16 verschillende esportsdisciplines. Ze hebben eind 2021 ook enkele Nederlandse esporters onder contract in titels,  zoals StarCraft II (Harstem & uThermal), PUBG (ibiza), Fortnite (SurgicalGoblin & mitr0) en Rocket League (Flakes). Team Liquid neemt alleen deel aan internationale competities en toernooien. Daarmee richt het zich niet op de Benelux.


mCon esports

In Nederland is mCon LG Ultragear een van de grootste esportsorganisaties met teams in titels, zoals League of Legends, Super Smashbros Ultimate, Rocket League, Hearthstone en iRacing. mCon richt zich op de competities in de Benelux. Zo nemen ze ook deel aan de Elite Series League of Legends. Er zijn weinig vergelijkbare esportsorganisaties in Nederland. Soortgelijke organisaties zijn vooral gevestigd in België, zoals Sector One en LowLandLions

 

Esportsteams (of esports-organisaties) zijn organisaties waar spelers voor uitkomen in competities en toernooien. Een groot deel van de professionele esportsteams komen uit in diverse disciplines. Professionele esportsorganisaties betalen hun esporters om voor hen uit te komen in competities en toernooien. Dit zijn vaak private ondernemingen. Het zijn goed gestructureerde bedrijven met een soms uitgebreide staff voor de begeleiding van spelers, zoals coaches, analisten, scouts, diëtisten, fysiotherapeuten en psychologen. Soms zijn deze esportsteams ook opgericht in een verenigingsvorm, maar dan zijn zij vaak actief op amateurniveau. Onderstaand worden een aantal grote en bekende Nederlandse esportsorganisaties uitgelicht.

Esportsteams

Eredivisie CV

De bekendste mainstream  esportscompetitie in Nederland is de eDivisie. Deze wordt georganiseerd door de Eredivisie CV. De eDivisie is de Eredivisie voor de game FIFA. Alle Nederlandse Eredivisieclubs hebben vertegenwoordigende esporters die strijden om het kampioenschap en €50.000 prijzengeld. Daarnaast is er nog een esportscompetitie met de game Rocket League waarin fans namens hun club uit Keuken Kampioen Divisie uitkomen: Esports Predator Fan Competitie.


ESL Benelux

ESL Benelux is ook een toernooi organisator in de Benelux van onder andere de ESL Proximus Benelux Championship CS:GO en Brawl Stars. Aan de competities en toernooien van ESL nemen vooral mixteams deel.  Mixteams zijn gelegenheidsteams voor toernooien en competities en zijn vaak dus geen onderdeel van  een professionele esportsorganisatie. ESL Benelux is een onderdeel van ESL Gaming waar ook het merk Dreamhack onder valt, die al jarenlang groot esportsevents organiseert in onder andere Nederland zoals DreamHack Rotterdam en GG22.  


Kayzr

Kayzr organiseert ook diverse (online) toernooien waar spelers zich gratis aan kunnen melden voor  titels zoals Apex Legends, Clash Royale, Mario Kart 8 Deluxe en Valorant. Net zoals bij ESL nemen vooral (Europese) mixteams deel aan de competities en toernooien van Kayzr.

Meta

Meta organiseert de Elite Series in de Benelux. Dit is de grootste competitiestructuur in de Benelux van de esportstitels: League of Legends, Counter Strike: Global Offensive, Rainbow Six: Siege en Rocket League. Dit zijn de officiële regionale competities, waarmee teams zich kwalificeren voor Europese competities. In totaal is er een prijzenpot van 75.000 euro beschikbaar, het hoogste geldbedrag ooit in de Benelux. In dit voorbeeld organiseert Meta bijvoorbeeld de regionale competitie League of Legends voor de publisher Riot Games. Diverse (semi)professionele esportsteams uit Nederland en België nemen hieraan deel. Uniek aan de competitie is dat RIOT (gameontwikkelaar) ook de kwaliteit van de organisaties achter de deelnemende teams meeneemt in de afweging of zij mogen deelnemen aan de Elite Series. Zo moet  gedurende het seizoen elke deelnemende esportsorganisatie minimaal € 15.000 aan kosten maken voor spelerssalarissen en operationele zaken (Proximus, 2021). Dit moet zorgen voor meer professionaliteit en stabiliteit en uiteindelijk ook kwaliteit. Deelname aan de competitie wordt zo moeilijker gemaakt voor kleinere teams. Om toch competitie en ontwikkeling te stimuleren op een lager niveau organiseert Meta cups en tours. Een andere competitie die Meta organiseert is de Dutch College League. Een groot aantal studenten esportsclubs nemen deel aan de League of Legends competitie. Dat zijn onder meer de Dorans uit Nijmegen, Esevzephyr Eindhoven, TSR-Link Tilburg, DSA Delft, NSE Amsterdam en Erasmus Rotterdam. 


Toernooi Organisatoren

Een aantal publishers zoals Riot Games en Ubisoft organiseren zelf de belangrijkste toernooien binnen een esport. Echter kunnen publishers er ook voor kiezen om dit uit te besteden aan een derde partij; toernooi organisatoren. Deze organisatoren organiseren de professionele of amateur esports competities in opdracht en binnen de voorwaarden van de publisher (vb. op welke regio de competitie zich richt en communicatie uitingen). Om deze competities te organiseren heb je een licentie of contract van de publisher nodig (ISFE, 2021). Voor een overzicht van internationale esports evenementen en bijbehorend prijzengeld klik hier. Er zijn ook verschillende organisatoren in de Benelux actief zoals: Meta, ESL, en Kayzr en Eredivisie CV. 

Nederland

Publishers van esportstitels zijn internationale bedrijven, waardoor ze vaak op afstand staan van specifieke landen en regio’s. Nederland is vaak een (te) kleine regio voor toernooien en competities, waardoor publishers en toernooi organisatoren zich in mindere mate op de Benelux richten. Om toch regionaal verbonden te zijn, zijn  er vaak werknemers verantwoordelijk voor een bepaalde regio, zoals de Benelux. Zo heeft bijvoorbeeld Electronic Arts, Activision Blizzard en Nintendo een afdeling dat zich richt op de Benelux. Een deel van de Nederlandse takken van de game-ontwikkelaars van een aantal populaire esportstitels zijn verenigd in de Videogames Federatie Nederland (VGFN). Het VGFN is weer onderdeel van een Europese organisatie: Interactive Software Federatie of Europe (ISFE) waar de grootste publishers zijn aangesloten zoals Ubisoft en Riot Games. 

Tabel 4. Overzicht belangrijke publishers en hun esportstitels (ISFE, 2021)

Publishers

Publishers zijn de organisaties die de ontwikkeling, marketing en de productie van videogames financieren. Zij zijn de eigenaar van de game en brengen het product op de markt. Zij hebben de intellectuele en industriële rechten van de videogame die zij financieren. Hierdoor hebben de publishers ook de belangrijkste stem in het organiseren en structureren van esports competities en toernooien. Publishers investeren honderden miljoenen dollars en euro’s in het ontwikkelen van een game en het opzetten van een competitiestructuur. Zonder de investering van een publishers ontstaat er ook geen competitieve variant van een game (Interactive Software Federation Europe / ISFE, 2021). Dit zorgt ervoor dat er een unieke machtspositie ontstaat voor de uitgever. Er zijn veel verschillende internationale publishers met vaak meerdere esportstitels, zoals in tabel 4 is beschreven.

3.1 Centrale stakeholders

Om een esport te organiseren zijn  een aantal centrale stakeholders nodig. Er is in ieder geval een game nodig om te spelen. Deze game is in beheer bij een eigenaar (publisher / ontwikkelaar). De eigenaar organiseert en controleert toernooien en competities of geeft toestemming aan organisatoren om dit te organiseren. Aan deze toernooien kunnen professionele spelers en teams deelnemen. Deze stakeholders zijn de basis om een esport te organiseren. Onderstaand worden de centrale stakeholders toegelicht.

Figuur 6. Categorisering van esports ecosysteem (Scholz, 2020)

Esports ecosysteem

De spelers en het publiek staan centraal in het esports ecosysteem zoals figuur 6 laat zien (Scholz, 2020). De belangrijkste stakeholders die noodzakelijk voor de structuur van een esport zijn: game publishers, toernooi organisatoren, (semi)professionele teams en professionele spelers. Secundaire stakeholders zijn media, streamingdiensten en dienstverlening (providers), leveranciers (suppliers), aandeelhouders, investeerders en sponsoren. Daarnaast zijn er nog verschillende stakeholders die (inter)nationaal invloed uitoefenen op dit ecosysteem, zoals kennisinstellingen, overheden en traditionele sportorganisaties. Zoals eerder aangegeven zijn er meer dan 400 games die competitief gespeeld kunnen worden (Besombes, 2019). Dit betekent dat het per esportstitel ook verschilt hoe het ecosysteem precies is vormgegeven.  

De esports-sector wordt ook vaak het esports ecosysteem genoemd. Dit betekent dat esports wordt gestructureerd en gekenmerkt door verschillenden soorten stakeholders die met elkaar in contact staan. Esports is een internationaal ontwikkeld fenomeen, maar Nederland kent ook haar eigen ecosysteem. In dit hoofdstuk is beschreven welke stakeholders actief zijn in het esports ecosysteem  en hoe dit in Nederland is georganiseerd.

3. Hoe is esports georganiseerd
     (in Nederland)?
Terug naar de inhoudsopgave?

Er zijn diverse sportorganisaties die actief zijn in esports waarin verschillende rollen aan worden genomen. Zo neemt de Eredivsie CV de rol van organisator van de eDivisie op zich. De esporters komen vervolgens voor een traditionele voetbalclub uit in de eDivisie, waarmee de club de rol van een esportsteam op zich neemt. In bijna alle gevallen heeft de esport, waarin een traditionele sportorganisatie zich verdiept, sterke raakvlakken met de al faciliterende sport,  zoals KNVB (FIFA), KNAF (Formule 1) en KNWU ( eRacing w.o. Zwift). Alleen PSV Esports was actief in League of Legends, maar eind 2021 kondigde PSV Esports aan vanwege financiële redenen het team op te heffen.

Traditionele sportorganisaties

Nederlandse overheden hebben over het algemeen een afwachtende houding richting esports. Al worden er steeds vaker amateurcompetities georganiseerd vanwege het sociale aspect van gaming of in combinatie met fysiek bewegen. Het ministerie van VWS investeert via het kenniscentrum Sport & Bewegen en SportInnovator in esports. De gemeente Rotterdam en Provincie Gelderland investeren ook in esports. 

Overheden

Kennisinstellingen voorzien de diverse stakeholders van kennis over esports. Dit kan gaan over onder andere prestatiebevordering, marketing en fan engagement. In Nederland zijn er een aantal kennisinstellingen die zich sinds kort richten op esports zoals Universiteit Twente, Radboud Universiteit, Breda University of Applied Sciences en Kenniscentrum Sport & Bewegen. 

Kennisinstellingen

Branchevereniging Esports Nederland

Op 23 februari 2022 is voor het eerst in Nederland een brancheorganisatie voor esports opgericht, Branchevereniging Esports Nederland. De branchevereniging is ontstaan door diverse online bijeenkomsten met tientallen esports- en gamingorganisaties. Het initiatief wordt ondersteund door sportkoepel NOC*NSF net als 130 andere organisaties. De branchevereniging wil fungeren als aanspreekpunt voor esports in Nederland richting NOC*NSF, lokale, regionale en nationale overheidspartijen, koepelorganisaties, het bedrijfsleven en andere belanghebbenden. De ambitie is om Nederland een van de best presterende landen in esports te laten worden.


Nederlandse E-Sportbond

De Nederlandse E-Sportbond (ESB) wordt vertegenwoordigd door voorzitter Robbin Boer. De bond geeft aan dat zij esports clubs en verenigingen ondersteunen met een competitieopzet. Daarnaast helpen zij met cursussen, referees en sociale projecten. De website is echter al jaren ‘under construction’. 


Nederlandse Bond voor Studenten E-Sports

Ook is in juni 2019 de Nederlandse Bond voor Studenten E-Sports (NBSE) opgericht. Dit is het overkoepelende orgaan voor studenten esporters in Nederland. Begin 2022 zijn er negen studenten esportsverenigingen lid van de bond.

 

Esports belangenorganisaties

Een onderdeel van het ecosysteem dat niet benoemd is in het overzicht van Scholz (2020) zijn de belangenorganisaties. In diverse Europese landen bestaan er al centrale esports (belangen)organisaties (Esports-Bund Deutschland EV, The British Esport Association, Asociacion Club Esports in Spanje, Italian Esports Federation, France Esports Association). Nederland kent ook enkele initiatieven om esports te organiseren:

3.3 Overige stakeholders

Daarnaast zijn er nog diverse andere stakeholders die niet in het model van Scholz (2020) staan, maar wel een rol hebben in het Nederlandse esports landschap, zoals belangenorganisaties, kennisinstellingen, traditionele sportorganisaties en overheden. Meer informatie over initiatieven van overheden, onderwijs en uit de traditionele sport worden toegelicht in hoofdstuk 13.

Er zijn verschillende hardware leveranciers  die van betekenis zijn voor het esports-ecosysteem, denk aan Gaming PC’s, monitoren en stoelen. Onder andere Philips (PSV Esports & Go!Gaming), Playseat (Go!Gaming), LG (mCon Esports) en Logitech G (Esportshub Gelderland & mCon esports) leveren materiaal aan Nederlandse esports- en gamingorganisaties.

Leveranciers hardware (suppliers)

59% (641 miljoen dollar) van de wereldwijde omzet van esports komt voort uit sponsors. Sponsoring is daarmee de financiële basis van esports. Newzoo (2021) verwacht, met de diversifiëring van esportsorganisaties, dat dit percentage licht gaat afnemen. Een aantal voorbeelden van bedrijven die investeren in het Nederlandse esports ecosysteem zijn: KPN is de hoofdsponsor van de eDivisie, LG en Logitech zijn sponsoren van mCon esports, Lenovo is de sponsor van Echo Zulu, Red Bull en Samsung sponsoren van Team Gullit en Rabobank is partner van H20 Esports Campus. Opvallend is dat er verschillende beroemdheden zijn die investeren in esports, zoals oud-basketballers Shaquille O’Neal,  rapper Drake en acteur Will Smith. Ook oud-profvoetballer Gregory van der Wiel investeert in esports-organisatie FaZe Clan. Andere investeerders zijn bijvoorbeeld Frits Dix, die investeert in het H20 Esports Stadion. 

Sponsoren, investeerders en aandeelhouders

Steamingdiensten, locaties en dienstverleners (providers)

Dit wordt in Nederland gedaan door bijvoorbeeld Brancheteam gaming van Van Iersel Luchtman Advocaten en BDO accountants & adviseurs, die in april 2022 een webinar organiseerde over fiscale en juridische aandachtspunten voor sporters & esporters. Verder zijn er diverse locaties voor esports(toernooien), zoals H20 Esports Campus (Purmerend), Esports Game Arena (Alpen aan de Rhijn), Esports Space (Rotterdam) en Gammax (Den Haag).

Streamingdiensten creëren de infrastructuur voor esports om het publiek naar wedstrijden te laten kijken. Het vergroten van publiek is essentieel voor de ontwikkeling van esports (Scholz, 2019). In West-Europa zijn Twitch en Youtube de grootste streamingplatforms (Newzoo, 2021). Daarnaast zijn er ook nog andere vormen van dienstverlening, zoals juridische ondersteuning bij esportsvraagstukken. Denk aan contracten, licenties en de oprichting van een Branchevereniging. 

Afbeelding 3. Twitch (Streamingdienst)

Media

Net als bij de traditionele sport zijn er binnen esports mediaorganisaties ontstaan die informatie verspreiden over esports. Het bekendste Nederlandse nieuwsplatform is Esports Club. Dit platform brengt alle esports-initiatieven samen op de website. Diverse artikelen van Esports Club staan ook gepubliceerd op de website van het Algemeen Dagblad. Ook op andere nieuwsplatforms, zoals nu.nl en RTL Nieuws verschijnen steeds vaker nieuwsartikelen over esports. 

3.2 Secundaire stakeholders

Naast primaire stakeholders zijn er andere organisaties die een bijdrage leveren aan het esports ecosysteem, zoals media, streamingdiensten, locaties, dienstverleners, sponsoren, investeerders, aandeelhouders en leveranciers van de hardware.

Professionele spelers

Esporters worden ingehuurd of staan vaak onder contract bij esportsteams. Zij worden betaald om mee te doen in competities en toernooien op het hoogste niveau. Binnen esports is het ook mogelijk dat professionele spelers spelen tegen sterke amateurspelers, afhankelijk van het competitie- of toernooi format dat de organisator kiest. Zoals beschreven komen diverse Nederlanders uit voor Team Liquid waar Jord “Ibiza” van Geldere (PUBG) en Dmitri “Mitr0” de Vries (Fortnite) succesvol zijn. Een aantal andere Nederlandse esporters die veel prijzengeld bij elkaar hebben gewonnen zijn o.a.  Dave “Rojo” Jong (Fortnite), Chris “chrisj” de Jong (CS:GO), Thijs “Thijs” Molendijk (Hearthstone), Manuel “Grubby” Schenkhuizen (WarCraft III) en Jos “ViolentPanda” van Meurs (Rocket League). Al het prijzengeld dat Nederlandse esporters bij elkaar winnen wordt in een overzicht door esportsearnings bijgehouden. 

Een belangrijke stakeholder voor de spelers zijn managementbureau’s. In Nederland richt Sports Entertainment Group (SEG) zich als bureau internationaal op spelers en coaches. Ook het Nederlandse Bundled en ECV esports managen diverse Nederlandse esporters die actief zijn in de games FIFA en Fortnite. Een andere belangrijke stakeholder voor de spelers en binnen de esportsteams zijn de coaches. Nederland kent een aantal coaches die internationaal actief zijn zoals Joey “Youngsbuck” Steltenpool (League of Legends - Exel), Ramses “Ramses” Jelsma (Super Smash Bros) en Sam “Natdoekje” Wilks (Overwatch - Osh-tekk Warriors). Ook is in Nederland Donny Stumpel (Next Level Esports) actief als coachesbegeleider. 

Echo Zulu

Een grote Nederlandse esportsvereniging is Echo Zulu (EZ). EZ bestaat sinds 2016 en richt zich op League of Legends. Zij zijn ook actief in de Elite Series van Meta. In het verleden hebben zijn een aantal keer de Benelux competities gewonnen. In 2019 kwam ZappSport langs bij Echo Zulu waarin twee fanatieke gamers een inkijkje kregen. 


Team Gullit

In 2018 werd Team Gullit opgericht. Team Gullit is onafhankelijke FIFA-academie met voornamelijk Nederlandse esporters en twee Nederlandse coaches. Ruud Gullit is een icon(ische) speler in het spel, en oprichter van de FIFA-organisatie. Anders dan mCon esports richten zij zich alleen op FIFA. Diverse spelers van Team Gullit spelen voor eredivisieclubs in de eDivisie. Team Gullit bereikte ook het grote publiek met de talentenjacht The Next E-Talent: Team Gullit (Videoland)

 

Team Liquid

Eén van de internationale top-esportsorganisaties is Team Liquid. Team Liquid heeft een trainingslocatie in Utrecht en heeft Nederlandse roots.  Het werd al opgericht in 2000 door de Nederlander Victor Goossens. Inmiddels heeft Team Liquid ruim 60 esporters onder contract en zijn zij actief in 16 verschillende esportsdisciplines. Ze hebben eind 2021 ook enkele Nederlandse esporters onder contract in titels,  zoals StarCraft II (Harstem & uThermal), PUBG (ibiza), Fortnite (SurgicalGoblin & mitr0) en Rocket League (Flakes). Team Liquid neemt alleen deel aan internationale competities en toernooien. Daarmee richt het zich niet op de Benelux.


mCon esports

In Nederland is mCon LG Ultragear een van de grootste esportsorganisaties met teams in titels, zoals League of Legends, Super Smashbros Ultimate, Rocket League, Hearthstone en iRacing. mCon richt zich op de competities in de Benelux. Zo nemen ze ook deel aan de Elite Series League of Legends. Er zijn weinig vergelijkbare esportsorganisaties in Nederland. Soortgelijke organisaties zijn vooral gevestigd in België, zoals Sector One en LowLandLions

 

Esportsteams (of esports-organisaties) zijn organisaties waar spelers voor uitkomen in competities en toernooien. Een groot deel van de professionele esportsteams komen uit in diverse disciplines. Professionele esportsorganisaties betalen hun esporters om voor hen uit te komen in competities en toernooien. Dit zijn vaak private ondernemingen. Het zijn goed gestructureerde bedrijven met een soms uitgebreide staff voor de begeleiding van spelers, zoals coaches, analisten, scouts, diëtisten, fysiotherapeuten en psychologen. Soms zijn deze esportsteams ook opgericht in een verenigingsvorm, maar dan zijn zij vaak actief op amateurniveau. Onderstaand worden een aantal grote en bekende Nederlandse esportsorganisaties uitgelicht.

Esportsteams

Eredivisie CV

De bekendste mainstream  esportscompetitie in Nederland is de eDivisie. Deze wordt georganiseerd door de Eredivisie CV. De eDivisie is de Eredivisie voor de game FIFA. Alle Nederlandse Eredivisieclubs hebben vertegenwoordigende esporters die strijden om het kampioenschap en €50.000 prijzengeld. Daarnaast is er nog een esportscompetitie met de game Rocket League waarin fans namens hun club uit Keuken Kampioen Divisie uitkomen: Esports Predator Fan Competitie.


ESL Benelux

ESL Benelux is ook een toernooi organisator in de Benelux van onder andere de ESL Proximus Benelux Championship CS:GO en Brawl Stars. Aan de competities en toernooien van ESL nemen vooral mixteams deel. Mixteams zijn gelegenheidsteams voor toernooien en competities en zijn vaak dus geen onderdeel van  een professionele esportsorganisatie. ESL Benelux is een onderdeel van ESL Gaming waar ook het merk Dreamhack onder valt, die al jarenlang groot esportsevents organiseert in onder andere Nederland zoals DreamHack Rotterdam en GG22.


Kayzr

Kayzr organiseert ook diverse (online) toernooien waar spelers zich gratis aan kunnen melden voor  titels zoals Apex Legends, Clash Royale, Mario Kart 8 Deluxe en Valorant. Net zoals bij ESL nemen vooral (Europese) mixteams deel aan de competities en toernooien van Kayzr.

Meta

Meta organiseert de Elite Series in de Benelux. Dit is de grootste competitiestructuur in de Benelux van de esportstitels: League of Legends, Counter Strike: Global Offensive, Rainbow Six: Siege en Rocket League. Dit zijn de officiële regionale competities, waarmee teams zich kwalificeren voor Europese competities. In totaal is er een prijzenpot van 75.000 euro beschikbaar, het hoogste geldbedrag ooit in de Benelux. In dit voorbeeld organiseert Meta bijvoorbeeld de regionale competitie League of Legends voor de publisher Riot Games. Diverse (semi)professionele esportsteams uit Nederland en België nemen hieraan deel. Uniek aan de competitie is dat RIOT (gameontwikkelaar) ook de kwaliteit van de organisaties achter de deelnemende teams meeneemt in de afweging of zij mogen deelnemen aan de Elite Series. Zo moet  gedurende het seizoen elke deelnemende esportsorganisatie minimaal € 15.000 aan kosten maken voor spelerssalarissen en operationele zaken (Proximus, 2021). Dit moet zorgen voor meer professionaliteit en stabiliteit en uiteindelijk ook kwaliteit. Deelname aan de competitie wordt zo moeilijker gemaakt voor kleinere teams. Om toch competitie en ontwikkeling te stimuleren op een lager niveau organiseert Meta cups en tours. Een andere competitie die Meta organiseert is de Dutch College League. Een groot aantal studenten esportsclubs nemen deel aan de League of Legends competitie. Dat zijn onder meer de Dorans uit Nijmegen, Esevzephyr Eindhoven, TSR-Link Tilburg, DSA Delft, NSE Amsterdam en Erasmus Rotterdam. 


Toernooi Organisatoren

Een aantal publishers zoals Riot Games en Ubisoft organiseren zelf de belangrijkste toernooien binnen een esport. Echter kunnen publishers er ook voor kiezen om dit uit te besteden aan een derde partij; toernooi organisatoren. Deze organisatoren organiseren de professionele of amateur esports competities in opdracht en binnen de voorwaarden van de publisher (vb. op welke regio de competitie zich richt en communicatie uitingen). Om deze competities te organiseren heb je een licentie of contract van de publisher nodig (ISFE, 2021). Voor een overzicht van internationale esports evenementen en bijbehorend prijzengeld klik hier. Er zijn ook verschillende organisatoren in de Benelux actief zoals: Meta, ESL, en Kayzr en Eredivisie CV. 

Nederland

Publishers van esportstitels zijn internationale bedrijven, waardoor ze vaak op afstand staan van specifieke landen en regio’s. Nederland is vaak een (te) kleine regio voor toernooien en competities, waardoor publishers en toernooi organisatoren zich in mindere mate op de Benelux richten. Om toch regionaal verbonden te zijn, zijn  er vaak werknemers verantwoordelijk voor een bepaalde regio, zoals de Benelux. Zo heeft bijvoorbeeld Electronic Arts, Activision Blizzard en Nintendo een afdeling dat zich richt op de Benelux. Een deel van de Nederlandse takken van de game-ontwikkelaars van een aantal populaire esportstitels zijn verenigd in de Videogames Federatie Nederland (VGFN). Het VGFN is weer onderdeel van een Europese organisatie: Interactive Software Federatie of Europe (ISFE) waar de grootste publishers zijn aangesloten zoals Ubisoft en Riot Games. 

Tabel 4. Overzicht belangrijke publishers en hun esportstitels (ISFE, 2021)

Publishers

Publishers zijn de organisaties die de ontwikkeling, marketing en de productie van videogames financieren. Zij zijn de eigenaar van de game en brengen het product op de markt. Zij hebben de intellectuele en industriële rechten van de videogame die zij financieren. Hierdoor hebben de publishers ook de belangrijkste stem in het organiseren en structureren van esports competities en toernooien. Publishers investeren honderden miljoenen dollars en euro’s in het ontwikkelen van een game en het opzetten van een competitiestructuur. Zonder de investering van een publishers ontstaat er ook geen competitieve variant van een game (Interactive Software Federation Europe / ISFE, 2021). Dit zorgt ervoor dat er een unieke machtspositie ontstaat voor de uitgever. Er zijn veel verschillende internationale publishers met vaak meerdere esportstitels, zoals in tabel 4 is beschreven.

3.1 Centrale stakeholders

Om een esport te organiseren zijn  een aantal centrale stakeholders nodig. Er is in ieder geval een game nodig om te spelen. Deze game is in beheer bij een eigenaar (publisher / ontwikkelaar). De eigenaar organiseert en controleert toernooien en competities of geeft toestemming aan organisatoren om dit te organiseren. Aan deze toernooien kunnen professionele spelers en teams deelnemen. Deze stakeholders zijn de basis om een esport te organiseren. Onderstaand worden de centrale stakeholders toegelicht.

Figuur 6. Categorisering van esports ecosysteem (Scholz, 2020)

Esports ecosysteem

De spelers en het publiek staan centraal in het esports ecosysteem zoals figuur 6 laat zien (Scholz, 2020). De belangrijkste stakeholders die noodzakelijk voor de structuur van een esport zijn: game publishers, toernooi organisatoren, (semi)professionele teams en professionele spelers. Secundaire stakeholders zijn media, streamingdiensten en dienstverlening (providers), leveranciers (suppliers), aandeelhouders, investeerders en sponsoren. Daarnaast zijn er nog verschillende stakeholders die (inter)nationaal invloed uitoefenen op dit ecosysteem, zoals kennisinstellingen, overheden en traditionele sportorganisaties. Zoals eerder aangegeven zijn er meer dan 400 games die competitief gespeeld kunnen worden (Besombes, 2019). Dit betekent dat het per esportstitel ook verschilt hoe het ecosysteem precies is vormgegeven.  

De esports-sector wordt ook vaak het esports ecosysteem genoemd. Dit betekent dat esports wordt gestructureerd en gekenmerkt door verschillenden soorten stakeholders die met elkaar in contact staan. Esports is een internationaal ontwikkeld fenomeen, maar Nederland kent ook haar eigen ecosysteem. In dit hoofdstuk is beschreven welke stakeholders actief zijn in het esports ecosysteem  en hoe dit in Nederland is georganiseerd.

De populariteit van esports